علت افت ولتاژ برق ساختمان چیست؟ ۸ دلیل کم و زیاد شدن نور و ضعیف شدن برق خانه

علت افت ولتاژ برق ساختمان می‌تواند از مشکلات شبکه برق شهری تا سیم‌کشی فرسوده، اتصالات ضعیف، مصرف هم‌زمان وسایل پرقدرت یا ایراد تابلو برق متفاوت باشد. اگر هنگام روشن کردن کولر، لباسشویی، اتو یا سایر وسایل برقی متوجه کم شدن نور لامپ‌ها می‌شوید یا بعضی تجهیزات عملکرد ضعیفی دارند، بهتر است این نشانه را نادیده نگیرید.

افت ولتاژ همیشه به معنای خرابی جدی نیست، اما اگر به‌صورت مداوم اتفاق بیفتد، می‌تواند عملکرد وسایل برقی را مختل کند و در برخی شرایط نشانه وجود ایراد در سیم‌کشی یا اتصالات ساختمان باشد.

در ایران برق تک‌فاز خانگی به‌طور اسمی در محدوده ۲۳۰ ولت و فرکانس ۵۰ هرتز تعریف می‌شود و استاندارد IEC نیز ۲۳۰ ولت را یکی از ولتاژهای استاندارد شبکه‌های فشار ضعیف معرفی می‌کند.

در ادامه بررسی می‌کنیم افت ولتاژ چیست، چرا برق یک خانه ضعیف می‌شود، چه تفاوتی با نوسان برق دارد و چه زمانی لازم است برقکار متخصص سیستم برق ساختمان را بررسی کند.

افت ولتاژ برق چیست؟

افت ولتاژ زمانی اتفاق می‌افتد که ولتاژ موجود در نقطه مصرف کمتر از مقدار مورد انتظار باشد.

به زبان ساده، اگر برق ورودی یک ساختمان مناسب باشد اما به دلیل مقاومت زیاد سیم، طول مسیر، اتصالات نامناسب یا مصرف بالا، ولتاژ در پریز یا وسیله برقی کاهش پیدا کند، با پدیده افت ولتاژ مواجه هستیم.

برای مثال ممکن است هنگام روشن شدن یک وسیله پرمصرف، نور لامپ‌ها برای چند لحظه کمتر شود. اگر این اتفاق بسیار کوتاه و محدود باشد لزوماً به معنای وجود ایراد جدی نیست، اما تکرار یا شدت زیاد آن نیاز به بررسی دارد.

نکته مهم این است که افت ولتاژ با نوسان ولتاژ دقیقاً یک مفهوم نیست.

افت ولتاژ یعنی ولتاژ کمتر از مقدار مورد انتظار شود؛ در حالی که نوسان می‌تواند شامل بالا و پایین رفتن ولتاژ باشد.

نشانه‌های افت ولتاژ برق ساختمان چیست؟

گاهی کاربر بدون اندازه‌گیری ولتاژ نیز متوجه تغییر در عملکرد سیستم برق می‌شود.

نشانه‌های رایج می‌تواند شامل کم شدن ناگهانی نور لامپ‌ها، تغییر شدت روشنایی، ضعیف شدن عملکرد برخی تجهیزات یا بروز مشکل هنگام روشن شدن وسایل پرمصرف باشد.

اگر این علائم فقط در یک نقطه ساختمان دیده شوند، احتمال وجود مشکل در همان مدار بیشتر است.

اما اگر همه قسمت‌های خانه به‌طور هم‌زمان تحت تأثیر قرار بگیرند، باید برق ورودی، تابلو اصلی یا حتی شبکه توزیع برق نیز بررسی شود.

مقایسه روشنایی لامپ در ولتاژهای 180، 200 و 220 ولت

علت افت ولتاژ برق ساختمان چیست؟

برای پیدا کردن علت افت ولتاژ برق ساختمان باید مشخص شود مشکل در تمام خانه وجود دارد یا فقط مربوط به یک مدار یا وسیله است.

در ادامه ۸ علت مهم را بررسی می‌کنیم.

۱. مصرف هم‌زمان چند وسیله پرقدرت

یکی از دلایل رایج ضعیف شدن برق خانه، استفاده هم‌زمان از تجهیزات پرمصرف است.

وسایلی مانند:

• کولر گازی
• بخاری برقی
• اتو
• ماشین لباسشویی
• ماشین ظرفشویی
• مایکروفر

در زمان فعالیت می‌توانند جریان قابل توجهی مصرف کنند.

اگر ظرفیت سیم‌کشی یا مدار برای بار ایجادشده مناسب نباشد، ممکن است افت ولتاژ مشاهده شود.

اگر هر بار با روشن شدن یک وسیله خاص نور خانه کم می‌شود، این موضوع باید بررسی شود.

۲. سیم‌کشی قدیمی یا نامناسب ساختمان

یکی دیگر از دلایل مهم افت ولتاژ برق ساختمان، سیم‌کشی فرسوده یا نامتناسب با مصرف امروزی ساختمان است.

خانه‌های قدیمی ممکن است در زمانی سیم‌کشی شده باشند که تعداد وسایل برقی بسیار کمتر از امروز بوده است.

افزایش وسایلی مانند:

کولر، تلویزیون، کامپیوتر، لباسشویی، ظرفشویی و تجهیزات آشپزخانه باعث شده است بار سیستم برق ساختمان نسبت به گذشته بیشتر شود.

اگر سطح مقطع سیم‌ها برای این مقدار مصرف مناسب نباشد، افت ولتاژ می‌تواند افزایش پیدا کند.

۳. شل شدن اتصالات برق

اتصالات الکتریکی باید محکم و استاندارد باشند.

یک اتصال شل می‌تواند مقاومت الکتریکی ایجاد کند و در نتیجه باعث:

گرم شدن محل اتصال، افت ولتاژ و حتی ایجاد جرقه شود.

اگر هم‌زمان با ضعیف شدن برق علائمی مانند بوی سوختگی، صدای غیرعادی یا گرم شدن پریز مشاهده می‌شود، استفاده از آن مدار باید متوقف و مشکل توسط متخصص بررسی شود.

بررسی تابلو برق، اتصالات و سیم‌کشی ساختمان برای پیدا کردن علت افت ولتاژ

۴. مشکل در تابلو برق ساختمان

تابلو برق یکی از مهم‌ترین قسمت‌های سیستم برق ساختمان است.

مشکلاتی مانند:

خرابی اتصالات، تجهیزات فرسوده، تقسیم بار نامناسب یا مشکلات سیم‌های ورودی می‌توانند روی کیفیت برق ساختمان تأثیر بگذارند.

بررسی تابلو برق نیاز به دانش و ابزار مناسب دارد و باز کردن یا دستکاری آن توسط افراد غیرمتخصص توصیه نمی‌شود.

۵. طول زیاد مسیر سیم‌کشی

هر سیم دارای مقاومت الکتریکی است.

هرچه مسیر انتقال برق طولانی‌تر شود، امکان افت ولتاژ نیز افزایش پیدا می‌کند، به‌خصوص اگر سطح مقطع سیم برای طول مسیر و جریان مصرفی مناسب انتخاب نشده باشد.

این مشکل بیشتر در ساختمان‌های بزرگ، ویلاها، پارکینگ‌ها یا مسیرهایی دیده می‌شود که فاصله زیادی از تابلو برق دارند.

۶. سطح مقطع نامناسب سیم‌ها

یکی از عوامل مهم در تعیین میزان افت ولتاژ، سطح مقطع سیم است.

اگر سیم برای جریان مصرفی مدار کوچک باشد، مقاومت آن افزایش پیدا کرده و افت ولتاژ بیشتری ایجاد می‌شود.

به همین دلیل انتخاب سیم فقط بر اساس قیمت یا موجود بودن آن انجام نمی‌شود؛ نوع مصرف، طول مسیر و جریان مدار نیز باید در طراحی در نظر گرفته شوند.

۷. خرابی یا مشکل یک وسیله برقی

گاهی تصور می‌کنیم علت افت ولتاژ برق ساختمان مربوط به سیم‌کشی است، در حالی که یک وسیله معیوب می‌تواند هنگام روشن شدن جریان غیرعادی ایجاد کند.

اگر مشکل فقط هنگام روشن کردن دستگاه خاصی مشاهده می‌شود، بهتر است خود وسیله نیز توسط متخصص مربوطه بررسی شود.

برای مثال اگر هر بار روشن شدن کولر باعث کاهش شدید روشنایی خانه می‌شود، هم مدار برق و هم وضعیت خود کولر باید بررسی شوند.

۸. مشکل برق ورودی یا شبکه برق شهری

همیشه ایراد از داخل ساختمان نیست.

اگر چند واحد ساختمان یا حتی ساختمان‌های اطراف به‌طور هم‌زمان افت برق دارند، احتمال وجود مشکل در شبکه برق منطقه بیشتر می‌شود.

در چنین شرایطی بررسی داخلی ساختمان ممکن است هیچ ایرادی نشان ندهد و لازم باشد موضوع از طریق شرکت توزیع برق پیگیری شود.

تفاوت افت ولتاژ برق و نوسان برق چیست؟

این دو اصطلاح گاهی به جای هم استفاده می‌شوند، اما تفاوت دارند.

افت ولتاژ یعنی کاهش ولتاژ نسبت به سطح مورد انتظار.

اما نوسان برق به تغییرات ولتاژ گفته می‌شود که ممکن است به سمت بالا یا پایین باشد.

برای مثال:

اگر روشنایی خانه دائماً کمتر از حالت عادی باشد، ممکن است با افت ولتاژ روبه‌رو باشیم.

اما اگر نور لامپ‌ها مرتب زیاد و کم شود، موضوع می‌تواند به نوسان یا وجود اتصالات نامناسب مربوط باشد.

تشخیص دقیق معمولاً نیاز به اندازه‌گیری ولتاژ و بررسی مدار دارد.

چگونه علت ضعیف شدن برق خانه را تشخیص دهیم؟

برای بررسی اولیه لازم نیست تابلو برق، پریز یا سیم‌کشی را باز کنید.

اول مشخص کنید مشکل:

فقط هنگام روشن شدن یک وسیله اتفاق می‌افتد، فقط در یک اتاق وجود دارد یا تمام خانه را درگیر کرده است.

اگر فقط یک پریز یا یک اتاق مشکل دارد، احتمال ایراد مدار داخلی بیشتر است.

اگر همه خانه درگیر است، برق ورودی و تابلو نیز باید بررسی شوند.

همچنین از همسایگان سؤال کنید آیا آن‌ها نیز در همان زمان با کاهش ولتاژ مواجه هستند یا خیر. اگر چند واحد مشکل مشابه دارند، احتمال مشکل شبکه افزایش پیدا می‌کند.

اندازه‌گیری تخصصی ولتاژ و بررسی اتصالات بهتر است توسط برقکار و با تجهیزات مناسب انجام شود.

آیا افت ولتاژ برای وسایل برقی خطرناک است؟

افت ولتاژ طولانی‌مدت می‌تواند عملکرد برخی تجهیزات را مختل کند.

موتورها و کمپرسورها، مانند تجهیزاتی که در کولر یا برخی لوازم خانگی وجود دارند، ممکن است در شرایط نامناسب عملکرد مطلوبی نداشته باشند.

همچنین اگر منشأ افت ولتاژ یک اتصال شل باشد، خود اتصال می‌تواند داغ شود و از نظر ایمنی اهمیت بیشتری نسبت به کاهش روشنایی یک لامپ داشته باشد.

بنابراین نباید فقط علامت ظاهری مانند کم شدن نور را بررسی کرد؛ علت اصلی باید مشخص شود.

چگونه افت ولتاژ برق ساختمان رفع می‌شود؟

روش رفع مشکل کاملاً به منشأ آن بستگی دارد.

اگر مشکل از بار زیاد باشد، ممکن است مدارها نیاز به بررسی و اصلاح داشته باشند.

اگر سیم‌کشی نامناسب باشد، متخصص باید ظرفیت و شرایط سیم‌ها را بررسی کند.

اگر اتصالی شل یا آسیب‌دیده وجود داشته باشد، آن قسمت باید به شکل اصولی اصلاح شود.

در صورت وجود مشکل در تابلو برق، تجهیزات و اتصالات آن باید بررسی شوند.

و اگر منشأ مشکل شبکه برق شهری باشد، باید موضوع از طریق شرکت توزیع برق پیگیری شود.

استفاده از استابلایزر یا محافظ برق نیز جایگزین رفع سیم‌کشی خراب یا اتصال معیوب نیست. ابتدا باید علت اصلی مشخص شود.

علت افت ولتاژ برق ساختمان چه زمانی جدی است؟

اگر علت افت ولتاژ برق ساختمان مشخص نیست و یکی از نشانه‌های زیر هم وجود دارد، بررسی تخصصی را به تعویق نیندازید:

بوی سوختگی، جرقه، گرم شدن پریز، صدای وزوز، قطع و وصل شدن مکرر برق، پریدن فیوز یا تغییر شدید روشنایی از مهم‌ترین علائم هشدار هستند.

در چنین شرایطی ادامه استفاده از مدار معیوب می‌تواند خطرناک باشد.

چه زمانی باید برقکار خبر کنیم؟

اگر ضعیف شدن برق به‌صورت مداوم اتفاق می‌افتد، چند اتاق هم‌زمان دچار مشکل هستند یا با روشن شدن وسایل مختلف شدت نور تغییر زیادی می‌کند، سیستم برق باید بررسی شود.

متخصص می‌تواند با بررسی ولتاژ، سیم‌کشی، اتصالات، مدارها و تابلو برق مشخص کند مشکل از داخل ساختمان است یا برق ورودی.

Fazjoo خدمات عیب‌یابی برق ساختمان، بررسی سیم‌کشی، رفع اتصالی، تعمیر تابلو برق و سایر خدمات برقکاری را در تهران ارائه می‌کند.

سوالات متداول درباره افت ولتاژ برق ساختمان

چرا با روشن کردن کولر نور لامپ‌ها کم می‌شود؟

کولر در زمان شروع به کار جریان نسبتاً بالایی نیاز دارد. کاهش بسیار کوتاه روشنایی ممکن است رخ دهد، اما اگر افت شدید یا طولانی باشد، سیم‌کشی، مدار و خود دستگاه باید بررسی شوند.

چرا برق خانه یک‌دفعه ضعیف می‌شود؟

ممکن است مصرف زیاد، اتصالات معیوب، سیم‌کشی نامناسب، مشکل تابلو برق یا ایراد در شبکه برق شهری عامل آن باشد.

آیا محافظ برق افت ولتاژ را رفع می‌کند؟

محافظ معمولی وظیفه اصلاح سیم‌کشی یا برطرف کردن افت ولتاژ ساختمان را ندارد. ابتدا باید علت افت مشخص شود.

اگر فقط برق یک اتاق ضعیف باشد مشکل چیست؟

در این حالت احتمال وجود مشکل در مدار همان اتاق، پریزها، اتصالات یا سیم‌کشی آن بیشتر است.

کم و زیاد شدن نور لامپ نشانه افت ولتاژ است؟

ممکن است یکی از نشانه‌ها باشد، اما تغییر روشنایی می‌تواند به نوسان ولتاژ، خرابی لامپ یا اتصالات نامناسب نیز مربوط باشد.

جمع‌بندی

علت افت ولتاژ برق ساختمان می‌تواند از مصرف هم‌زمان وسایل پرقدرت و سیم‌کشی نامناسب تا اتصالات شل، مشکل تابلو برق یا ایراد شبکه شهری متفاوت باشد.

اگر کاهش نور فقط برای لحظه‌ای و هنگام روشن شدن یک وسیله اتفاق بیفتد، شرایط با زمانی که کل خانه دائماً برق ضعیفی دارد متفاوت است.

اما بوی سوختگی، گرم شدن پریز، جرقه، قطع و وصل برق یا افت شدید و مداوم ولتاژ باید جدی گرفته شود.

در چنین شرایطی بهترین راه، تشخیص منشأ مشکل توسط برقکار متخصص و اصلاح علت اصلی است؛ نه استفاده موقت از تجهیزات جانبی بدون بررسی سیستم برق.